Porady prawne


W Polsce zastosowanie diagnostyki molekularnej w sądownictwie jest coraz szersze. Ekspertyza genetyczna oparta o analizę markerów DNA coraz częściej stanowi pełnoprawny dowód sądowy m.in. w sprawach o ustalenie bądź wykluczenie ojcostwa, a także w innych sprawach sądowych, w których konieczne jest ustalenie pokrewieństwa, np. w sprawach rozwodowych czy w przypadku zasądzenia alimentów.

 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje 3 sposoby ustalenia ojcostwa:

 

a) Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki – dotyczy to dzieci urodzonych w małżeństwie
b) uznanie dziecka przez ojca
c) ustalenie ojcostwa przez sąd


1.  Kiedy można przyjąć, że dziecko pochodzi od męża matki?

 

Zgodnie z art. 62 §1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego istnieje domniemanie, że dziecko pochodzi od męża matki, jeśli urodziło się w czasie trwania małżeństwa lub przed upływem 300 dni od jego ustania albo unieważnienia. Obalenie tego domniemania nastąpić może na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.
Sytuacje związane z orzeczeniem rozwodu, unieważnieniem małżeństwa i późniejszym zawarciem przez matkę dziecka kolejnego związku małżeńskiego szczegółowo reguluje kodeks rodzinny i opiekuńczy.

 

2. W jakich okolicznościach może nastąpić uznanie dziecka przez ojca?

 

Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki albo gdy opisane w punkcie pierwszym domniemanie zostało obalone ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie dziecka przez ojca albo na mocy orzeczenia sądu (art. 72 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Można uznać dziecko bez względu na jego wiek, małoletnie, pełnoletnie, a nawet poczęte ale nie narodzone. Uznanie dziecka poczętego i małoletniego przez jego ojca wymaga uzyskania zgody jego matki. Ważnym jest, że uznanie dziecka pełnoletniego wymaga jego zgody.

 

3. Kiedy można zażądać sądowego ustalenia ojcostwa.

 

Sądowego ustalenia ojcostwa można zażądać w sytuacji kiedy ojciec nie uznał dobrowolnie dziecka. Warunki pozwu określają szczegółowe przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Warto przed podjęciem takich działań skonsultować się z prawnikiem albo pracownikami sądu rodzinnego.

 

4. Kto i w jakim terminie może wystąpić do sądu o ustalenie ojcostwa.

 

Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać: dziecko, jego matka i domniemany ojciec dziecka (art.84 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Warto pamiętać, że ani matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z żądaniem ustalenia ojcostwa po śmierci dziecka albo po osiągnięciu przez nie pełnoletności.
W sytuacji gdy matka dziecka jest niepełnoletnia powództwo w jej imieniu wytacza jeden z rodziców matki dziecka lub jej prawny opiekun.

 

5. Kto i w jakim terminie może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa?

 

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa może wytoczyć matka dziecka w ciągu 6 miesięcy od jego urodzenia (art. 69 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), mąż matki dziecka w ciągu 6miesięcy od dnia, w  którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę (art. 63 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), dziecko po osiągnięciu pełnoletności, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od jej osiągnięcia (art. 70 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Terminy te są nieprzekraczalne. Nie można wystąpić o zaprzeczenie ojcostwa po śmierci dziecka.
Skutkiem zaprzeczenia ojcostwa jest ustanie wzajemnych praw i obowiązków pomiędzy ojcem, a dzieckiem. W szczególności dotyczy to władzy rodzicielskiej, nazwiska dziecka oraz wzajemnego prawa dziedziczenia. Kwestią sporną jest czy po zaprzeczeniu ojcostwa mąż matki może żądać zwrotu dokonanych na rzecz dziecka świadczeń alimentacyjnych.

Szczegółowe informacje dotyczące problemów ustalenia oraz zaprzeczenia ojcostwa znajdziecie Państwo na stronach www.e-prawnik.pl , oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.